Het Bouba-Kiki effect

Dit is geen toeval. Dit is het Bouba-Kiki effect. Hoewel de populaire namen later kwamen, werd dit fenomeen al in de jaren 20 van de vorige eeuw ontdekt door de Georgische psycholoog Dimitri Uznadze. In zijn onderzoek vroeg hij proefpersonen om niet-bestaande woorden te koppelen aan abstracte vormen, waarbij bleek dat onze hersenen een sterke, intuïtieve link leggen tussen specifieke klanken en visuele eigenschappen.

Het fascinerende is dat dit niet alleen bij verzonnen woorden werkt, maar ook diep verankerd zit in onze eigen taal. Onze voorouders gaven objecten vaak namen die hun fysieke vorm reflecteren. Kijk naar ronde objecten: een bal of een wiel. Dit zijn woorden die bijna ‘rollen’ over de tong, met zachte aanzetten of ronde klanken die passen bij hun eenvormige vorm. Vergelijk dat eens met hoekige objecten zoals een krat of een kist. De harde ‘K’ aan het begin en de scherpe ‘T’ aan het einde zorgen voor een klank die abrupt stopt.

Deze klank-vorm relatie is voor copywriters en brand designers een geheim wapen. Het is de kortste weg naar het onderbewuste van je doelgroep. In deze blog duiken we in de karakters van Bouba en Kiki en hoe je hun krachten gebruikt om een gefundeerde merkidentiteit op te bouwen.

Zo klinken Bouba en Kiki

Om bewust gebruik te kunnen maken van het Bouba-Kiki effect, is het belangrijk om eerst het grote verschil in karakter te kennen. Kiki-woorden zijn kort, krachtig en met harde klanken. Deze woorden bevatten vaak korte klinkers en harde medeklinkers zoals ‘f’, ‘p’, ‘s’ en ‘t’. Woorden gelinkt aan Bouba klinken rond en vriendelijk. Dit komt met name door de langere klinkers, zoals ‘aa’, ‘oe’ of ‘ie’. Zachte medeklinkers (‘b’, ‘m’, ‘n’ en ‘v’) maken het plaatje compleet.

Meer dan een woord

Bouba en Kiki zijn niet alleen klanken en vormen. We moeten ze zien als persoonlijkheden.

Bouba: de zachte omhelzing
Bouba is de belichaming van comfort en nabijheid.

• Eigenschappen: Vriendelijk, empathisch, geduldig, stabiel en benaderbaar.
• De beleving: Denk aan een warm bad, een zacht kussen of een betrouwbare adviseur.

Kiki: de scherpe pionier
Kiki is energie, precisie en vooruitgang.

• Eigenschappen: Dynamisch, innovatief, assertief, efficiënt en gedurfd.
• De beleving: Denk aan de snelheid van een sportwagen, de precisie van een laser of de energie van een shot espresso.

Op schaal van 0 tot Kiki

De Bouba-Kiki factor zou je kunnen visualiseren als een glijdende schaal. Helemaal links is 100% Bouba, rechts staat 100% Kiki. Op basis van de klank van de naam en de vormen van je logo kan je jouw merk positioneren op deze schaal. Met behulp van onderstaande elementen kan je jouw merk, volledig naar wens, verder naar links of rechts positioneren.

Vorm en klank in harmonie

Consistentie is het fundament van een krachtig merk. Wanneer de klank van je naam, de vormen in je logo en de dynamiek in je visuals allemaal op hetzelfde punt op de Bouba-Kiki-schaal zitten, ontstaat er ‘cognitief gemak’. Je doelgroep begrijpt je merk instinctief, zonder dat er ruis op de lijn ontstaat.

Je hebt nu de tools in je gereedschapskist om je merkidentiteit feilloos te matchen met je merkbeleving. Of je nu kiest voor de scherpe, innovatieve energie van een Kiki of de zachte, empathische geborgenheid van een Bouba of bewust ergens daar tussenin: de keuze moet een doordachte zijn. Kijk de volgende keer dat je aan je merkidentiteit werkt eens kritisch naar de interactie tussen je vormtaal en je klank. Door deze psychologische principes bewust in te zetten, zorg je ervoor dat je merk niet alleen wordt gezien, maar ook precies de juiste snaar raakt.